Nowe Prawo Telekomunikacyjne nakłada na strony www, korzystające z cookies, obowiązek wyraźnego informowania o tym użytkownika

Rozwiewamy obawy związane z nowym prawem telekomunikacyjnym – nie trzeba masowo przerabiać stron www. Zmiany w przepisach niewątpliwie powinni jednak poznać webmasterzy projektujący nowe strony www, aby nie narażać swoich klientów na kłopoty. Nowelizacja ustawy Prawo Telekomunikacyjne powoduje również trudniejszą implementację mechanizmów WCAG 2.0 na stronach www.

Wczoraj weszła w życie nowa ustawa Prawo Telekomunikacyjne, która wprowadza sporo zmian w przepisach, w tym dotyczących systemów teleinformatycznych – co za tym idzie reguluje m.in. funkcjonowanie stron www. Z zakresu witryn internetowych w nowelizacji poruszono między innymi kwestię tzw. cookies (ciasteczek).

Cookies to niewielkie pliki, zawierające informacje tekstowe, wysyłane przez serwer www i zapisywane na twardym dysku użytkownika. Ciasteczeka pozwalają na odczytanie informacji w nich zawartych jedynie serwerowi, który je utworzył i służą do ułatwienia obsługi witryny – zapamiętują spersonalizowane ustawienia, dane logowania i tego typu informacje pomagające w korzystaniu ze strony www po ponownym jej odwiedzeniu. Cookies są najczęściej wykorzystywane w sklepach internetowych, na stronach wymagających logowania i do monitorowania aktywności odwiedzających.

Znowelizowana ustawa Prawo Telekomunikacyjne nakłada na „strony internetowe”, które korzystają z cookies, czyli w praktyce na ich właścicieli, obowiązek jasnego i wyraźnego informowania o tym fakcie użytkownika oraz umożliwienia mu wyboru, czy życzy sobie korzystać z cookies, czy nie. Większość obecnie funkcjonujących stron www tymczasem takiego mechanizmu nie oferuje. Wprowadzenie nowego prawa nie oznacza jednak konieczności masowego przeprogramowywania istniejących stron www. Warto zaznaczyć, że nowe prawo dotyczy tylko stron utrzymywanych na serwerach w obrębie Polski, czy też szerzej – jako, że wprowadzenie tych przepisów jest dostosowywaniem polskiego prawa do prawa Unii Europejskiej – na terenie UE.
W ustawie przewidziano ponadto domyślną zgodę, lub nie, użytkownika na przetwarzanie cookies na stronie www w zależności od ustawień przeglądarki internetowej, z której korzysta internauta. Wszystkie przeglądarki mają tymczasem domyślnie włączoną obsługę cookies, a 99 procent użytkowników nie zmienia tych opcji, tak więc domyślnie zgodę wyraża. Jeśli ktoś ma w przeglądarce zablokowaną obsługę cookies, w myśl ustawy zgody nie wyraża, jednak nawet w przypadku już istniejących stron www ciasteczka nie będą przetwarzane – przeglądarka odmawia ich przyjęcia od serwera www. W praktyce zatem dopiero internauta odwiedzający nową stronę www i mający w przeglądarce internetowej ustawioną opcję pytania o zgodę na obsługę cookies powinien zobaczyć komunikat z pytaniem o zgodę.

W przypadku istniejących stron www nowelizację prawa telekomunikacyjnego można zatem uznać za ciekawostkę, bez większego znaczenia, choć naturalnie mogą zdarzyć się jednostkowe przypadki jej naruszenia.
O zmianach w tej ustawie powinni jednak pamiętać webmasterzy projektujący i udostępniający nowe strony www implementując mechanizmy obsługi cookies zgodne z nowymi przepisami. Dotyczy to również stron www instytucji i organów administracji publicznej, tworzonych w zgodzie ze standardem WCAG 2.0, spełniających wymogi Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności. Strony www dostępne dla osób niepełnosprawnych na podstawie przytoczonego rozporządzenia i specyfikacji WCAG 2.0 nie są bowiem zwolnione z przestrzegania ustawy Prawo Telekomunikacyjne – obydwa przepisy są równorzędne. Tym samym rośnie poziom skomplikowania implementacji mechanizmów WCAG 2.0 – strony www tego typu powinny umożliwiać decyzję o obsłudze cookies również wszystkim grupom ludzi niepełnosprawnych: z dysfunkcjami wzroku, ruchu, koncentracji i postrzegania.

Audyt WCAG 2.0 w Entera Studio WWW

Zadajecie nam Państwo coraz więcej pytań dotyczących audytu dostępności stron internetowych dla osób niepełnosprawnych i dostosowywania ich do wymagań specyfikacji WCAG 2.0, zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności. Obawy budzą zwłaszcza koszty, które należy ponieść na sam audyt WCAG 2.0, a następnie koszty związane z wprowadzeniem w życie zaleceń audytu. Przeprowadziliśmy już audyt WCAG 2.0 ponad 200 stron internetowych i śmiało możemy rozwiać te obawy: nie taki audyt WCAG 2.0 straszny…

Wprowadzona prawnie Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. konieczność dostosowania przez podmioty administracji publicznej i inne jednostki budżetowe swoich stron internetowych do potrzeb osób niepełnosprawnych zgodnie ze specyfikacją WCAG 2.0, stanowi próbę dostosowania polskiego prawa do prawodawstwa Unii Europejskiej i wynika z obowiązków Polski jako członka Wspólnoty. Jeszcze raz rozwiejmy narosły wobec tego faktu mit krążący po internecie – strony internetowe do wymagań WCAG 2.0, zgodnie z przywołanym rozporządzeniem, mają obowiązek dostosować wyłącznie jednostki administracyjne i organy publiczne. Obowiązek ten nie dotyczy prywatnych firm, ani osób indywidualnych prowadzących strony www, blogi, czy inne formy przekazu internetowego.
Warto również rozwiać sieciowe mity dotyczące kosztów audytu WCAG 2.0 i dostosowywania stron internetowych do wymagań Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. Rzeczywiście, biorąc pod uwagę rozbudowanie specyfikacji WCAG 2.0, liczącej z dodatkami i przypisami ok. 2000 stron maszynopisu, mogłoby się wydawać, że koszty te będą ogromne, a jeszcze większe dostosowania strony do wymagań WCAG 2.0 zgodnie z wynikami audytu, jednak pozory bywają mylące. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. nie zakłada i nie nakazuje dostosowywania stron internetowych do pełnej zgodności z WCAG 2.0, a jedynie do części tej specyfikacji – najbardziej istotnej z punktu widzenia osób niepełnosprawnych. Rozporządzenie nakłada obowiązek dostosowania stron www według wybranych 36 pozycji specyfikacji WCAG 2.0, pogrupowanych w 12 wymagań, według 4 zasad, jedynie w 10 punktach do poziomu AA (drugi, z trzech możliwych), w pozostałych do poziomu A. Nie jest wymagany zatem pełny audyt WCAG 2.0 i dostosowywanie stron do całości tej specyfikacji, co ma znaczący wpływ na redukcję kosztów i taka też była intencja ustawodawcy podczas opracowywania wymagań opublikowanych w rozporządzeniu.
Należy jednak zwrócić uwagę, iż wspomniane rozporządzenie nakłada na instytucje publiczne niezbywalny obowiązek prawny oraz określa minimalne wymagania, które musi spełnić sam audyt WCAG 2.0. Wymagania te wynikają bezpośrednio ze specyfikacji WCAG 2.0 i ich niespełnienie może skutkować zakwestionowaniem audytu WCAG 2.0 przez instytucje kontrolne. Minimalnych wymagań nigdy nie spełni audyt WCAG 2.0 przeprowadzony przez jednego „specjalistę” lub jednoosobową „specjalistyczną” firmę. W rzetelnie przeprowadzonym audycie WCAG 2.0 bierze udział minimum 6-oosobowy zespół specjalistów – złożony nie tylko z programistów oceniających techniczną budowę kodu strony internetowej i zastosowane rozwiązania z zakresu user experience lecz również samych zainteresowanych: osób z różnymi dysfunkcjami, do których kierowane jest nowe prawo. Audyt powinien zostać również skontrolowany i zatwierdzony przez specjalistę ds. rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Audyt WCAG 2.0 prowadzony bez udziału osób niepełnosprawnych nigdy nie będzie rzetelny i nie spełnia wymagań Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności, które to rozporządzenie w dużej mierze opiera się na specyfikacji WCAG 2.0. Sama specyfikacja bowiem, w swoich założeniach, przewiduje oprócz kontroli technicznych aspektów działania, dostępności i dostosowania strony internetowej, kontrolę jej faktycznego odbioru przez osoby niepełnosprawne.

Audyt WCAG 2.0 w Entera Studio WWW

Specyfikacją WCAG (najpierw w wersji 1.0, obecnie 2.0) zajmujemy się od dość długiego czasu. Ostatnio wokół tematu pojawiło się sporo pytań, związanych z uregulowaniami prawnymi dotyczącymi systemów teleinformatycznych wprowadzonymi w tym roku przez Radę Ministrów. Tym wpisem postaramy się przynajmniej częściowo odpowiedzieć na najważniejsze pytania.

Czym jest WCAG 2.0?
WCAG 2.0. jest instrukcją dla webdesignerów, opracowaną przez agendę Organizacji Narodów Zjednoczonych UNDP, dotyczącą dostępności stron www dla osób niepełnosprawnych z rozmaitymi dysfunkcjami. Specyfikację tę można porównać do dokumentów opisujących zasady likwidacji barier architektonicznych w urzędach, czy szkołach – opisuje, jak budować podjazdy, windy dla wózków inwalidzkich i inne udogodnienia sprawiające, że dany obiekt staje się dostępny dla osób niepełnosprawnych, jednak w odniesieniu do strony www, czy systemu informatycznego. Stronę zgodną z WCAG 2.0 powinny prawidłowo odczytywać syntezatory mowy używane przez osoby niedowidzące i niewidome, kontrasty tekstu i czcionki muszą być na tyle duże, aby stronę www mogli odczytać ludzie o słabym wzroku, a całość musi dać się obsłużyć nie tylko myszką, ale i klawiaturą oraz innymi urządzeniami wejścia-wyjścia. Numeracja 2.0 oznacza, że jest to druga, rozszerzona i poprawiona wersja dokumentu. Obecnie specyfikacja wraz z załącznikami liczy ponad 1500 stron zaleceń.

Czy każdy musi dostosowywać stronę www do wymagań WCAG 2.0?
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności obowiązek taki mają jednostki i organy administracji publicznej oferujące ogólnodostępne systemy informatyczne.

Czy na stronach zgodnych z WCAG trzeba rezygnować z umieszczania multimediów?
Treści multimedialne można osadziać w tle lub umieścić je tak w kontencie, aby nie ograniczały nawigacji. Jeśli multimedia mają stanowić istotną część informacyjną kontentu muszą zostać przygotowane w odpowiedni sposób. Np. film, oprócz wersji ogólnej, powinien być przygotowany w wersjach z audiodeskrypcją (lektor opowiada co dzieje się na filmie) dla osób niewidzących, napisami lub tłumaczem języka migowego dla osób niesłyszących. Standardowe odtwarzacze, np. YouTube, należy dodatkowym oprogramowaniem rozszerzyć o możliwość sterowania za pomocą klawiatury.

Dlaczego w audytach zgodności strony www z WCAG 2.0 uczestniczą osoby niepełnosprawne?
Audyt WCAG 2.0 można przeprowadzić rzetelnie jedynie przy udziale osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Jest to zalecenie zawarte w specyfikacji, wynikające z faktu, że techniczne badanie strony za pomocą różnych narzędzi przeprowadzone przez osobę pełnosprawną bywa niewystarczające, gdyż inna jest percepcja np. człowieka o doskonałym wzroku, a inna osoby słabowidzącej. Strona zgodna z WCAG 2.0 wymaga testów „na żywym organizmie”.

WCAG 2.0 jako wytyczne ONZ dla webmasterów

Pracując nad jednym z naszych nowych projektów zetknęliśmy się z pojęciem WCAG 2.0. – specyfikacją przygotowaną przez agendę ONZ, dotyczącą dostępności strony www dla osób niepełnosprawnych. Idealnie potwierdza ona naszą tezę – łatwo, w pogoni za atrakcyjnością wizualną i multimedialną serwisu, na własne życzenie, ograniczyć dostępność i użyteczność strony www dla szerokiej grupy odbiorców.

WCAG 2.0. to instrukcja dla webdesignerów, opracowana przez agendę Organizacji Narodów Zjednoczonych UNDP, dotycząca dostępności strony www dla osób niepełnosprawnych z rozmaitymi dysfunkcjami. Co z tego, że strona www gra, wyświetla kolorowe animacje, pokazuje filmy i graficznie jest piękna, skoro nie odczyta jej syntezator mowy używany przez osoby niedowidzące i niewidome, kontrasty tekstu i czcionki są zbyt małe, by stronę www odczytali ludzie o słabym wzroku, przekaz dźwiękowy jest niedostępny dla osób niesłyszących i słabosłyszących, a użytkownicy nie mogący posługiwać się myszką i korzystający jedynie z klawiatury nie są w stanie przełączać się pomiędzy pozycjami menu? Taka strona po prostu traci dużą ilość odbiorców. Podobnie, jak strona w technologii Flash nie pozycjonuje się w Google! Z tego wynika, że umieszczanie animacji i dźwięku w kontencie strony zawsze powinno być dokładnie przemyślaną decyzją, a korzyści większe, niż ewentualne straty. Czy to oznacza, że mamy rezygnować z multimediów na stronie? Absolutnie nie – dla treści multimedialnych można znaleźć miejsce w tle lub umieścić je tak w kontencie, aby nie ograniczały nawigacji.

Audyt WCAG 2.0

WCAG 2.1 (Web Content Accessibility Guidelines) to standaryzowana instrukcja dla webmasterów sygnowana przez ONZ, opisująca metodykę dostosowywania stron internetowych do potrzeb użytkowników niepełnosprawnych. Implementacja WCAG 2.1 zasadna jest przede wszystkim w wypadku stron www organów administracji publicznej, informacyjnych i innych stanowiących ogólnodostępne źródło informacji publicznej, gdyż pozwala na niewykluczanie z grona odbiorców witryny osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Dostosowywanie stron www do standardów WCAG 2.1 przez jednostki publiczne i administracyjne wymagane jest „Ustawą o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych” z dnia 4 kwietnia 2019 r, która to ustawa zastąpiła wcześniej obowiązujące „Rozporządzenie Rady Ministrów z 12 kwietnia 2012 r. w sprawie Krajowych Ram Interoperacyjności”.

Oferujemy
• Budowę nowych witryn zgodnych z WCAG 2.1 – ARIA – na dowolnie wybranym poziomie zgodności: A, AA lub AAA
• Dostosowywanie istniejących stron internetowych i systemów informatycznych do wymagań WCAG 2.1 – ARIA
• Audyty stron www i systemów informatycznych pod kątem zgodności z WCAG 2.1

Zgodność ze specyfikacją ONZ witryn realizowanych przez nas w standardzie WCAG 2.1 każdorazowo potwierdza wykonywany bezpłatnie audyt końcowy, z którego raport stanowi część dokumentacji powykonawczej. Wystawiana jest także pisemna deklaracja zgodności strony z WCAG 2.1 zgodnie z wymogami „Ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych”. Strony www, które uzyskują wymagany poziom zgodności mogą ponadto posługiwać się logotypem W3C informującym o zgodności z WCAG 2.1. Wzór logotypu wygląda następująco:

Logotyp zgodności z WCAG 2.1

Logotyp zgodności z WCAG 2.1

Zakres i metodyka audytów stron www pod kątem zgodności z WCAG 2.1

Część ogólna:

1. Usability
Ocena systemu nawigacji, intuicyjności dotarcia do informacji, przejrzystości i zrozumiałości treści, stosowanego nazewnictwa, użyteczności elementów graficznych, użyteczności formularzy.

2. Część techniczna
Semantyczność kodu, optymalizacja kodu, metatagi, optymalizacja tekstów, nieprzyjazne linki, kanoniczność linków, błędy linkowań wewnętrznych, błędy nagłówków, błędy opisów „alt”.

Część właściwa:

WCAG 2.1
Audyt WCAG 2.1 do poziomu zgodności AA, wymaganego „Ustawą o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych
podmiotów publicznych” z dnia 4 kwietnia 2019 r.

Cel badania:
Sprawdzenie pod kątem dostępności strony www dla użytkowników z różnymi rodzajami niepełnosprawności:
• z dysfunkcjami narządu wzroku;
• z dysfunkcjami narządu słuchu;
• z dysfunkcjami narządów: wzroku i słuchu;
• z dysfunkcjami narządu ruchu;
• dla osób mających trudności w rozumieniu i zapamiętywaniu treści.

Metodologia
1. Badanie techniczne wykonywane z użyciem m.in. następujących narzędzi:
• SortSite Web Site Testing Tool
• JAWS
• IVONA
• Espeak
• Voice Over
• Window-Eyes
• Hal
• SuperNova Proffesional

2. Badanie rzeczywistych zachowań i problemów użytkowników w witrynie www wykonywane przy udziale osób niepełnosprawnych.

Narzędzia
Badanie wykonywane przy użyciu najpopularniejszych przeglądarek internetowych dla systemów desktop: Internet Explorer 7,8,9,10,11,12 FireFox, Google Chrome, Opera, Safari oraz systemów mobilnych: Safari (system iOS – iPhone, iPad), Gecko, Mozilla 5.0 (Android, BlackBerry), IE MObile (WindowsPhone), z uwzględnieniem obsługi przez syntezatory mowy JAWS, IVONA, Espeak czytniki treści JAWS, Window-Eyes, HAL, Voice Over oraz urządzenia wejścia wyjścia.

Wyniki
Wyniki audytu i zalecenia pokontrolne zbierane są w formę raportu spełniającego wymogi „Ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych” z dnia 4 kwietnia 2019 r. oraz specyfikacji WCAG 2.1, wraz z wystawieniem deklaracji dostępności.

Mało informacji?

Jeśli chcecie Państwo poszerzyć wiedzę na temat samej specyfikacji WCAG, jak i audytów dostępności stron www, zapraszamy do przejrzenia sekcji naszego bloga poświęconej tym zagadnieniom.

Kliknij, aby rozszerzyć wiedzę o WCAG


Ostatnio edytowane: 03.04.2021 r.

 

Nasza oferta obejmuje:

projektowanie stron www

projektowanie sklepów internetowych i rozwiązań e-commerce

kompleksowe projektowanie i wdrożenia aplikacji mobilnych

rozwiązania mobilne

projektowanie graficzne

projektowanie 3D (modelowanie, animację, wideo, 3D optyczne-przestrzenne)

projektowanie i programowanie aplikacji mobilnych, webowych i dedykowanych

systemy informatyczne CMS. CRM, Intranet itp.

społeczności (web 2.0 w biznesie)

multimedia (wideo, widgety, flash)

copywriting

SEM i SEO

• audyt WCAG 2.1